Lenin: Gerra modernoen mota historikoak

Baztan (Nafarroa Garaia), 1794. urtean.
Iraultzaileek Nafarroako eta Frantziako erregea hil zuten, ondoren gerla piztu zen.
Frantziar armada iraultzailea, Iruñean ezik, beste euskal hiriburu guztietan izan zen.

GERRA MODERNOEN MOTA HISTORIKOAK

Frantziar Iraultza Handiak aro berri bat zabaldu zuen gizateriaren historian. Ordutik Pariseko Communea arte, hots, 1789tik 1871 arte, nazio askapen gerrak, izaera burges-aurrerakoia zutenak, gerra motetako bat ziren. Beste era batera esanda: gerra horien eduki nagusia eta esanahi historikoa absolutismoa eta feudalismoa eroraraztea, suntsitzea eta uztarri nazional atzerritarraz askatzea zen. Beraz, gerra aurrerakoiak ziren, eta demokrata zintzo eta iraultzaile oro, sozialista guztiak bezala, beti agertzen ziren, gerra horietan, erregimen feudalaren, absolutismoaren eta beste herri batzuen zapalketaren zutaberik arriskutsuenak suntsitzen edota hondatzen laguntzen zuten herrialdeen (hots, burgesiaren) garaipenaren alde. Horrela, adibidez, Frantziaren gerra iraultzaileetan frantsesei arrotz zitzaizkien lurren arpilatze eta konkista elementu bat izan zen, halere, horrek ez du inondik ere aldatzen gerra horien funtsezko esanahi historikoa, Europa zahar osoa, Europa feudala eraisten eta birrintzen zutelako. Frantzia-Prusia Gerran Alemaniak Frantzia arpilatu zuen, baina horrek ez du aldatzen gerra horren funtsezko esanahi historikoa, hamarnaka milioi alemaniar zatiketa feudaletik eta bi despotaren (errusiar tsarraren eta Napoleon III.aren) zapalkuntzatik askatu zituelako.

—LENIN, Vladímir Ilitx Ulianov: Sozialismoa eta gerra (1915)

Frantses Iraultza Handia: 1795eko afixa helebidunak amnistia aldarrikatzen du Izualditik ihes egindako euskaldunentzat (Euskomediaren arabera):
"Igualitatea - Libertatea | Tyranoei gerla - Populuey baquia | Franciaco populuaren icenean""